İşten Çıkış Kodlarının Sgk Hizmet Dökümlerinde Yer Alması Uygulamasına Yönelik Danıştay İptal Kararı: Kişisel Verilerin Korunması ve Çalışma Hürriyeti Analizi
Hukuk sistemimizde işçi ve işveren arasındaki dengenin korunması, anayasal haklar ile çalışma hayatının gerekliliklerinin bağdaştırılması temel bir ilkedir. Bu bağlamda, iş sözleşmesinin feshini takiben Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemine işlenen "işten çıkış kodları", uzun yıllardır uygulama ve doktrinde tartışma konusu olmuştur. Danıştay 10. Dairesi tarafından verilen 14.10.2024 tarih, E.2020/2598 ve K.2024/3991 sayılı karar, işçinin kişisel verilerinin korunması ve çalışma hürriyetinin güvence altına alınması noktasında emsal niteliği taşımaktadır.
Kararın Arka Planı ve Hukuki Uyuşmazlık
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin Ek-5 maddesi uyarınca işverenlerce SGK’ya bildirilen işten çıkış nedenleri, belirli sayısal kodlar (örn. Kod-29: "Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık") ile sisteme kaydedilmekteydi. Bu bilgiler, sigortalının e-Devlet üzerinden erişebildiği "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" belgelerinde açıkça yer almaktaydı. Uyuşmazlık konusu, işveren tarafından tek taraflı olarak bildirilen ve henüz bir yargı denetiminden geçmemiş olan bu "subjektif" fesih nedenlerinin, üçüncü kişilerce (müstakbel işverenler) erişilebilir kılınmasının, kişinin gelecekteki çalışma hayatı üzerinde yarattığı "lekelenmeme hakkı" ihlalidir.
Mahkemenin Hukuki Gerekçeleri ve İptal Dayanakları: Danıştay 10. Dairesi, söz konusu uygulamanın aşağıda belirtilen temel hukuk ilkelerine aykırılık teşkil ettiğine hükmetmiştir: Lekelenmeme Hakkı ve Masumiyet Karinesi: İşveren tarafından bildirilen çıkış kodu, işçinin gerçekten bir kusuru olup olmadığına bakılmaksızın veri tabanına işlenmektedir. Bu durum, yargı kararı olmaksızın işçinin "suçlu" veya "kusurlu" addedilmesine yol açarak, masumiyet karinesini ve bireyin toplum içindeki itibarını zedelemektedir.
Ölçülülük ve Amaçla Sınırlılık (KVKK m. 4): 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, verilerin işlenmesi amaçla sınırlı ve ölçülü olmalıdır. SGK’nın işten çıkış kodlarını toplama amacı (istatistiksel takip, işsizlik ödeneği hak sahipliği tespiti vb.) ile bu verilerin kamuya/işverenlere ifşa edilmesi arasında bir zorunluluk bulunmadığı tespit edilmiştir.
Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti (Anayasa m. 48): Olumsuz bir çıkış kodu içeren hizmet döküm belgesi, işçinin yeni bir iş bulma sürecinde doğrudan "bariyer" oluşturmaktadır. Mahkeme, bu durumun kişinin dilediği alanda çalışma hürriyetini fiilen imkansız kıldığına dikkat çekmiştir.
Uygulamada Meydana Gelen Değişiklikler ve Mevzuat Uyumu Danıştay’ın bu kararı neticesinde, SGK tarafından Ocak 2026 itibarıyla hizmet döküm formatında köklü bir revizyona gidilmiştir. Bu kapsamda; İşten Çıkış Kodları Gizlenmiştir: Genel hizmet döküm belgelerinde fesih nedenini gösteren sayısal kod sütunu kaldırılmış; bu bilgiye yalnızca sigortalının rızasıyla erişilebilen özel sekmeler üzerinden ulaşım imkanı getirilmiştir. Veri Minimizasyonu Sağlanmıştır: İş başvurularında sunulan belgelerde, veri minimizasyonu ilkesi uyarınca sadece prim gün sayısı ve kazanç bilgileri yer almaktadır.
Bu karar, iş dünyasında "dijital sicil" kavramının KVKK ve temel haklar çerçevesinde yeniden tanımlandığını göstermektedir. İş hukuku ve veri koruma mevzuatı arasındaki bu kritik dengenin yönetimi, operasyonel süreçlerinizin KVKK uyumunun denetlenmesi, bu süreçte yaşanılabilecek hak kayıplarının önüne geçilmesi ve stratejik hukuk danışmanlığı için uzman desteği büyük önem arz etmektedir.