27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun, Türk sermaye piyasaları mevzuatında daha önce örneğine rastlanmamış, özel nitelikte bir tasfiye, takip ve tazmin rejimi tesis etmiştir. Sermaye Piyasası Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 128 inci maddesi uyarınca tasfiyesine hükmedilen ve kanunun yayımı tarihi itibarıyla tasfiye işlemleri henüz ikmal edilmemiş yatırım fonlarını konu alan bu düzenleme, klasik şirketler hukuku veya icra ve iflas hukuku tasfiye modellerinin bütünüyle dışına çıkan karma bir hukuki mimari öngörmektedir. Kanun koyucu, 1 inci maddenin ikinci fıkrasında yer verdiği açık hükümle, bu istisnai rejimin diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi teşkil etmeyeceğini belirterek düzenlemenin münhasıran somut kriz durumuna özgü, somut olaya münhasır bir kanun niteliği taşıdığını tescil etmiştir.
Finansal piyasaların güven ve istikrarının korunması ile kolektif yatırım kuruluşu pay sahiplerinin mülkiyet haklarının tasfiyeden doğan zararlara karşı muhafazası gayesiyle ihdas edilen bu normatif çerçeve; sermaye piyasası hukuku, kamu alacaklarının tahsili hukuku, bankacılık hukuku ve ceza muhakemesi hukukunun kesişim noktasında yer almaktadır. Düzenlemenin yürürlük tarihinin, Kurulun tasfiye kararı aldığı 17 Eylül 2026 tarihine geriye yürütülmüş olması, fon malvarlığından haksız şekilde çıkarılan değerlerin hukuki akıbeti ve sorumluların şahsi malvarlıklarına müracaat imkânları bakımından çok boyutlu hukuki sonuçlar doğurmaktadır.
Tasfiyenin İcrası, Pay Sahipliğinin Belirlenmesi ve Net Yatırım Tutarı Hesaplama Rejimi
7596 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca tasfiye süreci, Sermaye Piyasası Kurulunun gözetim ve denetimi altında, Kurul tarafından görevlendirilen tasfiye kuruluşları vasıtasıyla icra edilecektir. Bu süreçte Kurula, tasfiyenin tüm safhalarını, fon varlıklarının tespiti ile nakde tahvil edilme yöntemlerini, değerleme metodolojisini ve dağıtım sırasını belirleme hususunda geniş bir idari takdir yetkisi tanınmıştır. Kanun koyucu, piyasa derinliğinin sığ olduğu yahut borsada oluşan cari fiyatların ilgili finansal varlığın gerçek değerini yansıtmadığı hallerde, fon pay sahiplerinin müşterek menfaatini gözetmek adına esnek satış enstrümanları öngörmüştür. Tasfiye ile görevli kuruluşların başvurusu üzerine Kurul; payların geri alımı, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, borsa dışı satış ve özel işlem bildirimi yöntemlerinin devreye alınmasına izin verebilecektir. Sermaye piyasası mevzuatında fon portföylerine getirilen genel sınırlamaların bu tasfiye satışları bakımından uygulanmayacağı açıkça hükme bağlanarak, portföydeki likiditeye dönüşümü güç veya yoğunlaşmış varlıkların süratle nakde çevrilmesi hedeflenmiştir.
Tasfiye tasfiyesinde hak sahibi sıfatının tespiti, Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketi kayıtları ile tasfiye kuruluşunun kayıtlarının mutabakatı neticesinde tesis edilecektir. Burada kanunun dikkate değer bir koruma mekanizması, 17 Eylül 2026 tarihi ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu üzerinden iletilen ancak ilgili fonun temerrüdü yahut katılma payı fiyatının ilan edilmemesi sebebiyle yerine getirilemeyip katılma payları bloke edilen yatırımcıların da pay sahibi sıfatıyla kanun kapsamına alınmış olmasıdır. Böylelikle operasyonel aksaklıklar veya temerrüt halleri nedeniyle hak kaybına uğrama tehlikesiyle karşılaşan yatırımcılar koruma şemsiyesi altına dâhil edilmiştir. Buna karşılık, 6362 sayılı Kanunun 104 üncü maddesindeki piyasa bozucu eylemleri, 106 ncı maddesindeki bilgi suiistimalini veya 107 nci maddesindeki piyasa dolandırıcılığını tasfiyeye konu fonlarla birlikte gerçekleştirdiği yahut bu fiillere iştirak ettiği tespit edilen kişilere hiçbir surette tasfiye bakiyesinden veya geri kazanım hesabından pay verilmeyecektir. Bu kural, dürüstlük kuralının ve kimsenin kendi kusuruna veya haksız fiiline dayanarak hak elde edemeyeceği yönündeki temel hukuk ilkesinin kanun metnine doğrudan yansımasıdır.
Fon varlıklarının nakde dönüştürülmesi akabinde elde edilen dağıtılabilir tutarın, tasfiye kararından bir gün önceki birim pay fiyatı üzerinden hesaplanan hak edişleri karşılamaya yetmemesi durumunda, 4 üncü madde uyarınca net yatırım tutarı esası uygulanacaktır. Net yatırım tutarı, fona nakden yatırılan sermaye ile fondan çekilen meblağların, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksi değişim oranlarının aritmetik ortalaması alınarak kıstelyevm esasına göre endekslenmesi yoluyla MKK tarafından hesaplanacaktır. Nakit çıkışları ilk giren ilk çıkar kuralı çerçevesinde mahsup edilecek ve yatırımcının maruz kaldığı reel sermaye kaybı tespit edilecektir.
Yatırımcıların likidite ihtiyacını karşılamak amacıyla tasfiye malvarlığından en fazla 1.000.000 Türk lirası tutarında ara ödeme yapılması öngörülmüştür. Net yatırım tutarı bu meblağın altında olan hak sahipleri için tespit edilen tutar kadar, üzerinde olanlar için ise azami sınırdan ödeme yapılabilecektir. Tasfiye masasında biriken nakdin yetersizliği halinde Kurul, sosyal ve finansal istikrarı temin gayesiyle en düşük net yatırım tutarına sahip fon pay sahiplerinden başlayarak ödeme yapılmasına yahut tabana yayılan asgari bir ara ödeme tutarı tespit edilmesine yetkili kılınmıştır. Kanunun dikkat çeken bir diğer boyutu ise 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasında düzenlenen isteğe bağlı iade kurumudur. Tasfiye tarihine kadar fondan paylarını iade ederek ayrılan kişilerin TÜFE ve Yİ-ÜFE ortalamasını aşan fiktif veya olağan dışı getirileri ile manipülasyona konu paylardan kazanç sağlayanların elde ettikleri fazlalıkları, Kurulca açılacak hesaplara rızaen iade edebilmelerine yasal zemin hazırlanmıştır. Bu imkân, muhtemel şahsi sorumluluk davaları ve haksız zenginleşme iddiaları karşısında taraflara bir nevî tasfiye uzlaşması alanı açmaktadır.
Fon Malvarlığından Çıkarılan Değerler, Şahsi Sorumluluk ve Amme Alacağı Takip Rejimi
7596 sayılı Kanunun 5 inci maddesi, fon malvarlığından gerçekleştirilen usulsüz varlık transferleri bakımından şirketler hukukundaki tüzel kişilik perdesinin aralanması ve örtülü kazanç aktarımı teorilerini aşan, oldukça katı bir illiyet ve sorumluluk kurgusu inşa etmiştir. Düzenlemeye göre, şeklen mevzuata uygun görünse dahi fonun menfaatine hizmet eden gerçek bir iktisadi gerekçeden yoksun; muvazaalı ya da karşılıksız işlemlerle borç, kredi, avans, teminat, ters repo veya mülkiyetin devri yoluyla hâkim ortaklar, fon yöneticileri, ilişkili taraflar yahut bunların kontrolündeki üçüncü şahıslar lehine çıkarılan tüm ekonomik değerler hukuka aykırı çıkarılmış değer olarak kabul edilmektedir. Söz konusu işlemler neticesinde fonun zarara uğratıldığı kanuni bir karine olarak benimsenmiştir.
Doğan zararların tazmininde kademeli bir sorumluluk mekanizması getirilmiştir. Birinci basamakta doğrudan fonun kurucusu ve yöneticisi olan portföy yönetim şirketi yer almaktadır. Portföy yönetim şirketinin kurumsal sorumluluğuna öncelik tanınmış olmakla birlikte, zararın bu şirketten kısmen veya tamamen tahsil edilememesi yahut tahsil edilemeyeceğinin somut emarelerle anlaşılması halinde, sorumluluğu Kurulca tespit edilen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla müştereken hareket edenler şahsen sorumlu kılınmıştır. Kanun koyucu, yöneticilerin veya hâkim pay sahiplerinin görevden ayrılmış olmalarını, geçmişte icra ettikleri haksız tasarruflardan doğan sorumluluklarını bertaraf etmeyecek bir hukuki bağ olarak kabul etmiştir.
Sorumluların malvarlığından alacağın tahsili sürecinde ise genel icra hukuku usulleri bertaraf edilerek, amme alacaklarının cebri icra mekanizması devreye sokulmuştur. Kurul tarafından belirlenen zarar tutarı ve sorumlu şahıslar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna bildirilecek; TMSF bu bildirim üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerini işleterek cebri icra takibini yürütecektir. Bununla da yetinilmeyerek, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun banka hâkim ortaklarının ve yöneticilerinin şahsi iflası, malvarlıklarına ihtiyati haciz konulması, üçüncü kişilere muvazaalı devirlerin iptali ve para cezalarının tahsiline ilişkin olağanüstü yetkileri düzenleyen 132, 134, 136, 138, 140 ve geçici 27 nci maddelerinin TMSF tarafından kıyasen değil, doğrudan uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede açılacak idari ve hukuki davalarda yetkili yargı mercii olarak İstanbul idare mahkemeleri tayin edilmiştir. Sermaye piyasası aktörlerinin eylemlerinden doğan alacakların tahsilinde böylesine kapsamlı bir idari yaptırım ve amme icrası rejiminin tatbik edilmesi, sermaye piyasalarında kurumsal yönetim ve vekâlet görevinin sınırlarının yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Ceza Muhakemesi Tedbirleri, Müsadere İstisnası ve Geri Kazanım Hesabı
Yatırım fonlarının malvarlığına yönelik ihlaller, çoğunlukla güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve sermaye piyasası dolandırıcılığı suçlarıyla irtibatlı olduğundan, 7596 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ceza muhakemesi tedbirleri ile tasfiye sürecini entegre etmiştir. Yürütülen ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları kapsamında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesi uyarınca şüpheli veya sanıkların taşınmazlarına, kara, deniz veya hava ulaşım araçlarına, banka hesaplarına ve menkul kıymetlerine elkonulabilecektir. Kanun, SPK uzmanları tarafından tanzim edilen suç duyurusu raporlarının, CMK 128 inci madde anlamında suçtan elde edilen değerin tespitine ilişkin resmi bilirkişi raporu mahiyetinde kabul edileceğini açıkça düzenlemiştir. Elkonulan değerler arasında fona doğrudan iadesi mümkün olan nakit ve sermaye piyasası araçlarının bulunması halinde, CMK 131 inci madde uyarınca yargılamanın neticelenmesi beklenmeksizin bunların derhal fona veya oluşturulan geri kazanım hesabına iadesi zorunlu tutulmuştur.
Fona doğrudan iadesi hukuken veya fiilen kabil olmayan diğer malvarlığı unsurları bakımından ise TMSF’nin kayyım olarak atanabilmesine imkân sağlanmıştır. TMSF, kayyımlık sıfatını haiz olduğu andan itibaren 5411 sayılı Kanunun kendisine verdiği yetkiler dairesinde, ceza davasının kesin hükümle sonuçlanmasını beklemeksizin ilgili malvarlıklarını derhal satma ve tasfiye etme yetkisine sahiptir. Bu yetki, suç gelirlerinin tasfiyesinde klasik bekletici mesele uygulamasını ortadan kaldıran ve mülkiyetin nakde tahvilini hızlandıran son derece istisnai bir ceza hukuku tasarrufudur. Satıştan elde edilen kaynaklar, her bir fon için ayrı alt hesaplarda oluşturulan geri kazanım hesaplarına intikal ettirilecektir.
Müsadere rejimine ilişkin getirilen istisna, 7596 sayılı Kanunun doktrinel bakımdan en mühim yeniliklerinden biridir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 54 ve 55 inci maddeleri mucibince suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşya ve maddi menfaatlerin müsaderesi neticesinde söz konusu kıymetler kural olarak Devlete ve Hazineye intikal etmektedir. Oysa bu kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, yatırım fonu aleyhine işlenen fiiller neticesinde müsaderesine hükmedilen değerlerin Hazineye irat kaydedilmesini engellemiş; bunların suçtan zarar gören ilgili yatırım fonuna, şayet fon tasfiye edilmişse doğrudan geri kazanım hesabına aktarılmasını emretmiştir. Böylece kamu alacağı ile suç mağduru bireysel yatırımcının tatmini arasındaki menfaat çatışması, doğrudan mağdur lehine çözüme kavuşturulmuştur.
TMSF bünyesinde kurulan geri kazanım hesapları, kurumun kendi malvarlığından tamamen bağımsız bir hesap havuzudur. Kanun, bu hesaplarda toplanan kaynakların kamusal veya özel hiçbir borç için haczedilemeyeceğini, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacağını düzenleyerek mutlak bir koruma zırhı ihdas etmiştir. Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, tasfiye sürecinde tasfiye kuruluşuna; tasfiye tamamlanmış ise Kurulun bildireceği fon pay sahiplerine nemalarıyla birlikte dağıtılmak üzere Yatırımcı Tazmin Merkezine devredilecektir. YTM tarafından yapılacak nihai ödemelerde katılma payı sahipliği oranı esas alınacak, oransal dağıtımın mikro bakiyelere bölünerek operasyonel maliyeti aşması ihtimaline binaen asgari ödeme eşikleri belirlenebilecektir.
Uygulama Alanı ve Muhtemel Hukuki Uyuşmazlıklar
Kanunun 7 nci maddesi, Sermaye Piyasası Kurulu ile Yatırımcı Tazmin Merkezinin dava, icra takibi, muhasebe ve yazılım altyapısı gereksinimleri için dışarıdan profesyonel avukatlık ve müşavirlik hizmeti temin edebileceğini hüküm altına alarak, tasfiye sürecinin operasyonel hacmini idari kapasitenin dışına taşırmıştır. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 6362, 5271 ve 5411 sayılı Kanunların bu düzenlemeye aykırı düşmeyen hükümlerinin tamamlayıcı olarak uygulanacak olması, uygulayıcılar bakımından normlar hiyerarşisi ve özel kanun-genel kanun ilişkisinin hassasiyetle incelenmesini gerektirmektedir.
Tasfiyenin geriye etkili biçimde 17 Eylül 2026 tarihinden muteber kılınması, sorumluluk tespitleri aleyhine açılacak iptal ve tam yargı davaları, amme alacağı takibine karşı 6183 sayılı Kanun kapsamında başvurulacak menfi tespit ve istirdat talepleri ile müsadere ve kayyımlık işlemlerinden doğan mülkiyet ihtilafları önümüzdeki süreçte idari yargının ve ceza mahkemelerinin önüne sıklıkla gelecektir. Özellikle portföy yönetim şirketlerinin kusursuz sorumluluğa yaklaşan mesuliyeti ile yöneticilerin şahsi malvarlıklarına müracaat koşullarının somut olgularla tevsik edilmesi, Kurulun ve TMSF’nin yapacağı denetim raporlarının hukuki sıhhatine bağlı kalacaktır. Fon pay sahipleri bakımından ise net yatırım tutarının tespiti, kıstelyevm enflasyon endekslemesinin doğru işletilmesi ve bloke edilen payların dağıtıma dâhil edilme süreçleri hak kayıplarının önüne geçilmesi adına dikkatle takip edilmelidir. Türk finans piyasalarında şeffaflık, hesap verebilirlik ve tasarruf sahiplerinin korunması adına atılan bu radikal kanuni adım, sermaye piyasası aktörlerinin kurumsal uyum süreçlerini ve risk yönetim sistemlerini mevzuata tam uyumlu hale getirmelerinin ertelenemez bir zorunluluk olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
