- Adalet sisteminde hantallığı gidermek, yargılama sürelerini kısaltmak ve usul ekonomisini işlevsel kılmak amacıyla hazırlanan 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemindeki yerini alıyor. Normal şartlarda Anayasa ve Meclis İçtüzüğü gereği 1 Temmuz’da tatile girmesi beklenen TBMM, Genel Kurulda alınan kararla çalışma süresini uzattı. Resmi Gazete’de de yayımlanan bu kararla birlikte Meclis, 12. Yargı Paketi başta olmak üzere kritik kanun tekliflerini adli tatil öncesinde yasalaştırmak amacıyla Temmuz ayı boyunca mesaisine ara vermeden devam edeceği ileri sürülüyor. İşte madde madde 12. Yargı Paketi'nin getireceği planlanan tüm detaylar:
📌 Ceza Hukuku ve İnfaz Rejimindeki Değişiklikler
-TCK m. 158 (IBAN Kullandırma) Yeniden Düzenleniyor: Banka hesaplarını veya IBAN numaralarını komisyon karşılığında ya da bilerek/bilmeyerek üçüncü kişilere kullandıranlar, doğrudan "nitelikli dolandırıcılık" suç ortağı olarak ağır cezalar alıyordu. Yeni düzenlemeyle IBAN kullandırma eylemi, nitelikli dolandırıcılıktan ayrıştırılarak müstakil bir suç tipi olarak tanımlanıyor.
-Kamu Görevlisine İşkence ve Kötü Muamelede HAGB Yolu Kapanıyor: Vatandaşa karşı kötü muamele, eziyet veya işkence suçlarından hüküm giyen kamu görevlileri için Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilemeyecek.
-15-18 Yaş Arası Çocuklarda Ceza İndirimleri Azaltılıyor: Belirli ağır suçlar bakımından, suça sürüklenen 15-18 yaş grubundaki çocuklara uygulanan kanuni ceza indirim oranları düşürülüyor.
📌 Hukuk Muhakemeleri ve Usul Hukukunda Radikal Reformlar
-Belirsiz Alacak Davası Kaldırılıyor, Kısmi Davada Zamanaşımı Düzenlemesi: Uygulamada pek çok tartışmaya ve hak kaybına yol açan "belirsiz alacak davası" tamamen mevzuattan kaldırılıyor. Bunun yerine ikame edilecek kısmi davalarda, davanın açılmasıyla birlikte alacağın tamamı için zamanaşımının kesilmesi imkanı getirilerek hak kayıplarının önüne geçiliyor.
-Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararlarında Doğrudan Gönderim: Mevcut sistemde görevsizlik veya yetkisizlik kararı sonrası tarafların iki hafta içinde dosyanın gönderilmesini talep etmesi gerekiyordu. Yeni düzenlemeyle mahkeme bu kararı verdiğinde, dosya herhangi bir talebe gerek kalmaksızın doğrudan ilgili ve yetkili mahkemeye gönderilecek.
-Bekletici Mesele Yapılan Davalarda Duruşma Açılmayacak: Başka bir mahkemenin kararının beklendiği (bekletici mesele yapılan) dosyalarda, sırf usul yerine gelsin diye açılan ve yargılamayı uzatan boş duruşma dönemine son veriliyor. Karar gelene kadar gereksiz duruşma günü verilmeyecek.
-Boşanma Davalarında "İki Aşamalı" Süreç: Boşanma davalarının yıllarca sürmesini engellemek için süreç bölünüyor. Mahkeme öncelikle boşanma ve çocukların velayeti yönünden karar kuracak. Velayet, nafaka ve mal rejimi (mal paylaşımı) davaları ise boşanmadan ayrıştırılarak kendi bağımsız sürecinde yürütülecek.
-Belirli Dava Türlerinde İstinaf Atlanarak Doğrudan Yargıtay Yolu: Yargılamayı hızlandırmak amacıyla, kanunda belirlenecek spesifik dava türlerinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) aşaması atlanabilecek. Taraflar doğrudan Yargıtay’a temyiz başvurusunda bulunabilecekler.
📌 Ortaklığın Giderilmesi Davaları, Noterlik ve Kurumsal Değişiklikler
-Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davalarında İlk Satış Hissedarlara: Gayrimenkullerin icra yoluyla yabancılara veya değerinin çok altında satılmasını önlemek amacıyla; ortaklığın giderilmesi davalarında ilk satış ihalesi sadece hissedarlar arasında, rayiç bedel üzerinden yapılacak. Hissedarlar arasında uzlaşma veya alıcı çıkmaması durumunda ancak genel satışa geçilecek.
-30 Milyon TL Üzeri Taşınmaz İşlemlerinde Avukat Zorunluluğu: Maddi değeri yüksek taşınmaz sözleşmelerinde dolandırıcılık vakalarını engellemek ve mülkiyet hakkını korumak için, rayiç bedeli 30 milyon TL ve üzerinde olan tapu işlemlerinde hem alıcı hem satıcı tarafların avukatla temsil edilmesi zorunlu hale getiriliyor.
-Noter Yardımcılığı Müessesesi Geliyor: Noterliklerdeki iş yükünü azaltmak, işlemleri hızlandırmak ve hukuki güvenliği artırmak adına "Noter Yardımcılığı" kadrosu ihdas ediliyor.
-Mahkemeler Noterlerden Doğrudan Belge İsteyebilecek: Mahkemeler ve Cumhuriyet Başsavcılıkları, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında ihtiyaç duydukları noterlik belgelerini, müzekkere süreçlerini beklemeden doğrudan noterlik sisteminden çekebilecek.
📌 Dijitalleşme ve İnsan Kaynağı Takviyesi
-Taraf ve Tanıklar da e-Duruşma ile Dinlenebilecek: Sadece avukatlar değil; davanın tarafları, tanıklar ve bilirkişiler de mahkeme salonuna gelmek zorunda kalmadan, bulundukları yerden e-Duruşma sistemi (ses ve görüntü nakli) vasıtasıyla duruşmaya katılabilecek ve beyanda bulunabilecekler.
-Adalet Bakanlığına 20.000 Yeni Personel Alımı: Tüm bu yapısal reformların sahada aksamadan uygulanabilmesi, mahkemelerin ve yazı işlerinin hızlanması amacıyla Adalet Bakanlığı bünyesine 20 bin yeni personel istihdam edilecek.